Güney Kafkasya’da barış ve istikrar arayışlarının en önemli dönemeçlerinden biri olan 8 Haziran 2026 Ermenistan genel seçimleri, beklendiği gibi mevcut Başbakan Nikol Paşinyan’ın zaferiyle sonuçlandı. Bu siyasi gelişme, sadece Erivan’ın iç dinamiklerini değil, doğrudan Ankara ile yürütülen diplomatik süreçleri de derinden etkileme potansiyeli taşıyor. Uzmanlara göre, seçim sandığından çıkan bu net irade, on yıllardır süregelen Ermenistan Türkiye ilişkileri açısından tarihi bir kırılma noktası olabilir. Paşinyan’ın milliyetçi ve statükocu muhalefeti geride bırakarak yeniden güvenoyu alması, iki ülke arasında donmuş durumda olan normalleşme adımlarının hız kazanacağına dair umutları artırdı.
İkinci Karabağ Savaşı’nın ardından bölgede değişen jeopolitik denge, Ankara ve Erivan’ı karşılıklı ön koşulsuz diyalog masasına oturtmuştu. Özel temsilciler vasıtasıyla yürütülen ancak zaman zaman Ermenistan iç siyasetindeki aşırı sağcı grupların baskıları nedeniyle yavaşlayan bu süreç, Paşinyan’ın elinin güçlenmesiyle yeni bir faza geçiyor. Anadolu Ajansı (AA) ve diplomatik kaynaklardan yansıyan ilk değerlendirmeler, önümüzdeki aylarda hem ticari hem de diplomatik arenada ezber bozan gelişmelerin yaşanabileceğine işaret ediyor.
Paşinyan’ın 2026 Seçim Zaferi ve İç Siyasetteki Yansımaları
Ermenistan halkı, uzun süren ekonomik sıkıntılar ve savaş yorgunluğunun ardından tercihini bir kez daha “barış ve ekonomik entegrasyon” vaat eden Sivil Sözleşme Partisi’nden yana kullandı. Seçim kampanyası boyunca Türkiye ve Azerbaycan ile ilişkilerin normalleştirilmesini açıkça savunan Nikol Paşinyan, Karabağ krizinden beslenen eski siyasi elitlere karşı kesin bir üstünlük sağladı. Bu durum, Ermenistan kamuoyunda radikal diaspora söylemlerinin eski etkisini yitirdiğini ve halkın pragmatik çözümlere yöneldiğini kanıtlıyor.
Siyaset bilimciler, bu seçim sonucunu “Ermenistan’ın bölgesel izolasyondan çıkış manifestosu” olarak tanımlıyor. Paşinyan hükümetinin önündeki en büyük sınav, seçim meydanlarında verilen barış sözlerini, parlamentodaki milliyetçi unsurların direncini kırarak yasal güvencelere kavuşturmak olacak. Ankara ise komşusundaki bu demokratik olgunlaşma sürecini, Kafkasya’da kalıcı barışın tesisi için oldukça değerli bir fırsat penceresi olarak görüyor.
Diplomatik Temaslar: Özel Temsilciler Ne Zaman Görüşecek?
Normalleşme sürecinin mimarları olan Türkiye’nin Özel Temsilcisi Büyükelçi Serdar Kılıç ve Ermenistan Parlamentosu Başkan Yardımcısı Ruben Rubinyan arasındaki temasların, seçim sonrası dönemde hızla yeniden başlaması bekleniyor. Türk Dışişleri Bakanlığı kulislerinden sızan bilgilere göre, tarafların önümüzdeki haftalarda üçüncü bir ülkede veya doğrudan sınırda bir araya gelerek sürece kaldığı yerden devam etmesi planlanıyor.
Geçtiğimiz yıllarda üzerinde mutabık kalınan ancak tam olarak hayata geçirilemeyen “üçüncü ülke vatandaşlarına sınırın açılması” ve “doğrudan hava kargo taşımacılığına başlanması” gibi güven artırıcı adımların, bu yeni dönemde ivedilikle pratiğe dökülmesi hedefleniyor. Diplomasi koridorlarında, karşılıklı büyükelçiliklerin açılması ihtimalinin dahi 2026 yılı sonu itibarıyla masaya gelebileceği yüksek sesle konuşuluyor.
Sınır Kapılarının Açılması ve Alican Kapısı’nın Stratejik Önemi
İkili ilişkilerdeki en somut ve halka doğrudan dokunacak adım şüphesiz kara sınırlarının sivil ve ticari geçişlere açılmasıdır. 1993 yılından bu yana kapalı olan Iğdır’daki Alican Sınır Kapısı ile Kars’taki Akyaka Sınır Kapısı’nın yeniden faaliyete geçmesi için teknik altyapı çalışmalarının büyük ölçüde tamamlandığı biliniyor. Karayolları Genel Müdürlüğü ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ekiplerinin bölgede daha önce yaptığı fizibilite çalışmaları, sınırın her an açılmaya hazır olduğunu gösteriyor.
Alican Sınır Kapısı’nın açılması, sadece iki ülke arasındaki bir sınır geçişi olmanın ötesinde, tarihi bir sembolizm taşıyor. Bölge halkı, sınırın ticarete açılmasının sınır illerindeki işsizlik sorununa merhem olacağına ve Doğu Anadolu Bölgesi’ni Asya’ya bağlayan lojistik bir merkeze dönüştüreceğine inanıyor. Erivan yönetiminin de sınırın açılmasını, boğulan Ermeni ekonomisi için bir can simidi olarak gördüğü açıkça ifade ediliyor.
Zengezur Koridoru: Bölgesel Ticaretin Yeni Şah Damarı
Normalleşme sürecinin ayrılmaz bir parçası da Türkiye’yi Azerbaycan’a ve oradan Orta Asya’ya bağlayacak olan Zengezur Koridoru projesidir. Paşinyan’ın yeniden seçilmesi, Ermenistan topraklarından geçecek olan bu stratejik ulaşım hattının inşası önündeki siyasi engellerin azalacağı anlamına geliyor. Türkiye, projenin Ermenistan’ın egemenlik hakları çerçevesinde ve ortak ekonomik çıkarlara hizmet edecek şekilde hayata geçirilmesini destekliyor.
TRT Haber’in dış politika bültenlerinde sıkça vurgulanan Zengezur Koridoru, bölgedeki ticari entegrasyonun kilit taşı konumunda. Demir yolu ve kara yolu ağlarını barındıracak olan bu proje, faaliyete geçtiğinde Avrupa’dan Çin’e uzanan Orta Koridor’un en güvenilir ve kesintisiz güzergahlarından biri olacak. Türkiye, koridorun sadece transit bir yol değil, aynı zamanda Ermenistan’ı da küresel tedarik zincirlerine dahil edecek bir barış projesi olduğunu her fırsatta dile getiriyor.
Azerbaycan ile Barış Anlaşması: Ankara’nın Kırmızı Çizgisi
Ankara’nın Erivan ile ilişkilerini tam anlamıyla normalleştirmesinin önündeki en belirleyici faktör, Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki nihai barış anlaşmasının imzalanmasıdır. Türkiye Cumhuriyeti yetkilileri, Kafkasya’daki barışın bölünmez bir bütün olduğunu ve “Tek Millet, İki Devlet” prensibi gereği Azerbaycan’ın meşru güvenlik çıkarlarının her zaman öncelikli olduğunu vurgulamaya devam ediyor.
Seçim zaferinin ardından Paşinyan’ın Bakü yönetimine daha yapıcı mesajlar vermesi, üçlü mekanizmaların (Türkiye-Azerbaycan-Ermenistan) kurulması yönündeki umutları yeşertiyor. Sınırların nihai olarak çizilmesi, mayınlı arazilerin temizlenmesi ve esir değişimlerinin tamamlanmasıyla birlikte, Türkiye’nin Erivan ile masadaki tüm çekincelerini kaldırarak tarihi bir dostluk ve işbirliği anlaşmasına imza atması oldukça yüksek bir ihtimal olarak değerlendiriliyor.
Küresel Güçlerin Satrancı: Rusya, ABD ve Avrupa Birliği’nin Rolü
Kafkasya’daki bu yumuşama iklimi, küresel aktörlerin de yakın markajında. Ermenistan’ın geleneksel güvenlik garantörü olan Rusya, Paşinyan’ın Batı eksenli açılımlarından ve Türkiye ile doğrudan (Moskova’nın arabuluculuğu olmadan) görüşmesinden zaman zaman rahatsızlık duysa da, bölgedeki nüfuzunu korumak adına süreci dikkatle izliyor. Kremlin, Zengezur Koridoru’nun kontrolünün kendi sınır muhafızlarında olmasında ısrarcı.
Öte yandan ABD ve Avrupa Birliği (AB), Ankara-Erivan yakınlaşmasını açıkça teşvik ediyor ve finansal olarak destekliyor. Batı bloğu, Ermenistan’ın Rusya’ya olan ekonomik ve askeri bağımlılığını azaltmanın yolunun, Türkiye ile sınırların açılmasından geçtiğini biliyor. Bu karmaşık jeopolitik satranç tahtasında Türkiye, her zamanki dengeleyici ve yapıcı rolüyle Kafkasya’nın kendi iç dinamikleriyle çözüme kavuşmasını sağlayan “bölgesel bir çapa” görevi üstleniyor.
Ekonomik Fırsatlar: Doğu Anadolu Bölgesi’ne Ticari Etkileri
Siyasi engellerin kalkmasıyla birlikte patlama yapması beklenen alanların başında ekonomi geliyor. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) verilerine göre, sınırların kapalı olduğu dönemde bile Gürcistan üzerinden yapılan dolaylı ticaret belirli bir hacme ulaşmıştı. Sınır kapılarının doğrudan açılması halinde, ilk etapta yıllık 500 milyon dolar, orta vadede ise 1.5 milyar dolarlık bir ikili ticaret hacmine ulaşılabileceği öngörülüyor.
Özellikle inşaat malzemeleri, tekstil, makine teçhizatı ve gıda sektörü, Ermenistan pazarında Türk üreticiler için büyük bir potansiyel barındırıyor. Karşılığında Ermenistan’ın madencilik, tarım ürünleri ve turizm alanında Türkiye üzerinden küresel pazarlara açılması hedefleniyor. Trabzon Limanı’nın Ermenistan’ın Karadeniz’e ve Avrupa’ya açılan ana ihracat kapısı haline gelmesi, her iki ülkeye de milyarlarca liralık ekonomik katma değer sağlayacaktır.
Sonuç: Ankara ve Erivan İçin Tarihi Bir Sorumluluk
Nikol Paşinyan’ın 2026 seçimlerinden zaferle çıkması, bölgesel düşmanlıkların yerini ekonomik işbirliğine bırakması için bulunmaz bir tarihi fırsat sunuyor. Ancak diplomaside atılacak adımların son derece hassas ve provokasyonlara açık olduğu da unutulmamalıdır. Hem Ankara’nın hem de Erivan’ın, iç siyasetteki popülist baskılara boyun eğmeden, rasyonel ve uzun vadeli devlet aklıyla hareket etmesi gerekmektedir.
Türkiye’nin Kafkasya vizyonu; sınırların kalktığı, ticaretin serbestçe aktığı ve hiçbir ülkenin dışlanmadığı “Kalıcı İstikrar Paktı” modeline dayanmaktadır. Paşinyan hükümeti bu vizyona entegre olmayı başarabilirse, Güney Kafkasya yıllardır anıldığı “krizler coğrafyası” etiketinden kurtularak, Avrasya’nın en parlak ve refah seviyesi en yüksek bölgelerinden biri olma yolunda dev bir adım atacaktır.
İlgili Haberler
- Paşinyan Ermenistan Seçimlerinde Zafer İlan Etti: Türkiye’ye Barış ve İşbirliği Mesajı
- Zengezur Koridoru Projesinde Son Durum: Kars ve Iğdır Ekonomisi Nasıl Etkilenecek?
- Dışişleri Bakanlığı’ndan Güney Kafkasya Barış Süreci Değerlendirmesi
- Ukrayna-Rusya Cephesinde Yeni Gelişmeler: Türkiye’nin Arabuluculuk Rolü
- Küresel Piyasalar ve Orta Doğu’daki Krizlerin Türkiye İhracatına Etkileri