Manisa'nın Selendi ilçesinde üzüm hasadı sona ererken, bağlardan toplanan üzümler bu kez pekmez kazanlarında kaynamaya başladı. İlçede yıllardır süregelen geleneksel pekmez üretimi, hem ailelerin kışlık ihtiyacını karşılıyor hem de köylüler için önemli bir gelir kapısı oluşturuyor. Bu geleneği sürdüren isimlerden biri de 80 yaşındaki Veli Güneş. Kendi bahçesindeki üzümleri özenle toplayıp, ateş üzerinde kaynatarak pekmez haline getiren Güneş, hem ailesinin kışlık pekmezini hazırlıyor hem de fazlasını satarak ek gelir elde ediyor.

Selendi, Ege Bölgesi'nin iç kesimlerinde yer alan, bağcılıkla geçimini sağlayan bir ilçe. Yörede yetiştirilen üzümler, sofralık tüketimin yanı sıra pekmez, pestil ve köme gibi geleneksel ürünlere dönüştürülerek değerlendiriliyor. Özellikle sonbahar aylarında ilçede adeta bir pekmez mesaisi başlıyor. Kazanlar kuruluyor, odun ateşi yakılıyor ve üzüm şırası saatlerce kaynatılarak kıvamına getiriliyor. Bu süreç, hem sabır hem de deneyim gerektiriyor.

Pekmez Üretiminin Ekonomik Önemi

Selendi'de pekmez üretimi sadece bir gelenek değil, aynı zamanda kırsal ekonominin önemli bir parçası. Üzüm hasadının ardından başlayan pekmez mesaisi, ailelere kış aylarında tüketim için doğal bir tatlandırıcı sağlarken, satışa sunulan ürünler de ek gelir yaratıyor. Özellikle organik ve katkısız ürünlere olan talebin artmasıyla birlikte, geleneksel yöntemlerle üretilen pekmezler daha fazla ilgi görüyor.

Veli Güneş gibi üreticiler, dedelerinden öğrendikleri usullerle pekmez yapmayı sürdürüyor. Bu yöntemler, modern tesislerdeki gibi hızlı değil; ancak lezzet ve doğallık açısından fark yaratıyor. Güneş, "Üzümü kendi bağımdan topluyorum, hiçbir katkı maddesi kullanmıyorum. Kaynatırken içine sadece biraz toprak atarız, o da asidini alsın diye. Sonra dinlendirip şişeliyoruz." diyor.

Geleneksel Yöntemlerin Zorlukları

Geleneksel pekmez üretimi, zahmetli bir iş. Üzümlerin toplanması, şırasının çıkarılması, kazanlarda kaynatılması ve dinlendirilmesi günler sürüyor. Ateşin başında sürekli karıştırmak gerekiyor, aksi halde pekmez dibine tutabiliyor. Veli Güneş, bu işi 80 yaşında hâlâ büyük bir özenle yapıyor. Sabah erken saatlerde başlayan mesai, akşam geç saatlere kadar devam ediyor.

İlçede pekmez üretimi yapan diğer aileler de benzer bir emek harcıyor. Ancak son yıllarda genç neslin bu işe ilgisizliği, geleneğin geleceği konusunda endişe yaratıyor. Yine de Veli Güneş gibi ustalar, bildiklerini aktarmaya devam ediyor. Güneş, "Çocuklarıma da öğrettim, torunlarıma da. Bu iş para kazanmaktan öte bir şey; dededen kalma bir miras." diyerek sözlerini sürdürüyor.

Pekmezin Faydaları ve Tüketimi

Üzüm pekmezi, içerdiği doğal şekerler, vitaminler ve mineraller sayesinde besleyici bir gıda. Özellikle kış aylarında bağışıklık sistemini desteklemek için tüketiliyor. Selendi'de üretilen pekmezler, genellikle kahvaltıda tahinle karıştırılarak ya da doğrudan kaşıkla yeniyor. Ayrıca bazı yöresel tatlılarda da kullanılıyor.

Veli Güneş'in ürettiği pekmezler, çevre köylerde ve ilçe merkezinde alıcı buluyor. Güneş, "Pekmezi genelde tanıdıklar alıyor, sipariş üzerine yapıyorum. Geçen yıl 200 kilo kadar sattım. Bu yıl da talep var." diyor. Satıştan elde ettiği gelirle kışlık ihtiyaçlarını karşıladığını belirtiyor.

Pekmez Fiyatları ve Pazar Durumu

Selendi'de pekmez fiyatları, üzüm rekoltesine ve üretim maliyetlerine göre değişiklik gösteriyor. Bu yıl üzüm hasadının iyi geçtiğini belirten üreticiler, pekmez fiyatlarının geçen yıla göre benzer seviyelerde olduğunu söylüyor. Ancak ambalaj ve nakliye masraflarındaki artış, satış fiyatlarına da yansıyabiliyor. Yine de geleneksel pekmez, marketlerde satılan endüstriyel ürünlere kıyasla daha yüksek fiyatla alıcı buluyor; çünkü tüketici doğal ve katkısız ürünü tercih ediyor.

Selendi'de Pekmez Kültürü ve Gelecek Nesiller

Selendi'de pekmez yapımı, sadece bir üretim faaliyeti değil; aynı zamanda bir sosyal etkinlik. Komşular bir araya gelerek kazan kaynatıyor, imece usulüyle işler yapılıyor. Bu dayanışma, ilçenin kültürel dokusunu güçlendiriyor. Veli Güneş de bu geleneğin bir parçası olmaktan mutlu. "Eskiden her evde pekmez kaynardı, şimdi azaldı ama biz devam ediyoruz." diyor.

Gelecek nesillere aktarılması için çaba sarf eden Güneş, gençlere tavsiyelerde bulunuyor: "Sabırlı olacaksınız, acele etmeyeceksiniz. Pekmez kaynatmak sabır işidir. Ateşi ayarlayacaksınız, karıştıracaksınız. Acele ederseniz ya yanar ya da tutmaz."

Sıkça Sorulan Sorular

Selendi'de pekmez hangi üzümlerden yapılır?

Selendi'de genellikle yörede yetişen siyah üzüm çeşitleri kullanılır. Bu üzümler, pekmez yapımına uygun şeker oranına sahiptir.

Geleneksel pekmez yapımı ne kadar sürer?

Üzümlerin toplanmasından pekmezin şişelenmesine kadar geçen süre, hava koşullarına ve kazan sayısına bağlı olarak 2-3 günü bulabilir. Kaynatma işlemi ise saatler sürer.

Veli Güneş pekmezi satıyor mu?

Evet, Veli Güneş kendi ürettiği pekmezi hem kışlık ihtiyacı için ayırıyor hem de fazlasını satarak ek gelir elde ediyor.

Pekmez nasıl saklanmalı?

Pekmez, serin ve kuru bir yerde, güneş görmeyen bir ortamda saklanmalı. Cam kavanozlar tercih edilmeli ve ağzı sıkıca kapatılmalı.

Selendi pekmezinin diğer pekmezlerden farkı nedir?

Selendi pekmezi, geleneksel yöntemlerle, katkı maddesi kullanılmadan üretilir. Bu da lezzet ve doğallık açısından fark yaratır.